background-image
Alkalinite Nedir? Nasıl Hesaplanır

Alkalinite Nedir?

Serapool Porselen
10/01/2022

Suyun asidi nötralize edebilme kabiliyetine “Alkalinite” denir. Bir diğer anlamıyla, suyun asitleşmeye direnmesi sonucu ortaya çıkan durumu ifade eder.  Suyun içerisinde çözünmüş olarak bulunan bikarbonat, hidroksit ve karbonatların toplam değeri Alkalinite değerini verir.

Alkalinite, suyun asit tamponlanma kapasitesini miktar olarak ölçen ve havuz suyundaki pH değerini doğrudan etkileyen bir dirençtir. Alkalinite oranının etkilediği pH değeri, havuz suyundaki oksidasyon, klor seviyesi ve dezenfeksiyon uygulamalarını da dolaylı olarak etkiler. 

Alkalinite Neden Önemlidir?

Alkalinite, sağlıklı ve hijyenik bir havuz suyunda yüzebilmek için ideal pH değerini dengede tutar ve diğer havuz kimyasallarının işlevselliğini sağlar. Böylelikle mikroorganizmaların, yosunların ve benzer kirliliklerin havuzda barınması engellenmiş olur. Alkalinitenin bir diğer önemi ise havuzların zemin ve duvar döşemelerinin formlarının korunmasını ve ilk günkü gibi olmasını sağlamasıdır. Doğru alkalinite oranı ile pH  değeri sabit tutularak havuz suyundaki maddeler, havuz döşemelerine zarar vermeyecek şekilde ayarlanır.  

Alkalinite Derecesi Nedir?

Alkalinite derecesi, su içerisinde bulunan hidroksil iyonu, bikarbonat iyonu ve karbonat iyonundan meydana gelerek, kimyasal denge oluşturur ve suyun pH değeri azalıp artması şeklinde etkilenir. Alkalinite derecesi, suyun kalitesine bağlı olarak değişir. Bir diğer değişme biçimi ise su içerisinde bulunan kimyasallardan ileri gelir. Alkalinite derecesi ölçülmek istenilen havuz sularında alkalinite formülasyonu kullanılarak ölçüm yapılabilir. 

Alkalinite Derecesi Nasıl Belirlenir?

Alkalinite derecesi belirlenmek istenilen havuz sularında alkalite test kitleri kullanılır. Her havuzun pH değeri eşit olmadığı için alkalinite derecelerinin de farklı sonuçlar verdiği gözlemlenmektedir. Toplam alkalinite derecesinin formülü aşağıdaki gibidir:

T= P + M (mg/L CaCO3) = A.N.50000 / mL numune

Verilen denklemdeki A sembolü 2. dönüm noktasının sonuna kadar sarf edilmiş toplam H2SO4 miktarını temsil eder. N sembolü ise su içerisinde bulunan sülfirik asidin çözelti normalitesini temsil eder.  

Alkalite Test Kiti Nedir?

Alkalite test kiti, içme sularında ve havuz sularındaki alkalinite oranını ölçmek için kullanılan bir ekipmandır. Alkalite test kitlerinin içerisinde MR indiktörü, titrasyon çözeltisi ve deney tüpü yer almaktadır. Alkalite test kitlerini kullanmadan önce havuz suyunun hijyeninden emin olunmalıdır. Test kitinin içerisine havuz suyu eklenerek çalkalandıktan sonra, test tüpü belirlenmiş çizgiye (genellikle 5 ml) dek test edilecek havuz suyu ile doldurulmalıdır. MR indiktöründen 3 damla damlatılan deney tüpü, su yeşil renge dönüşene dek çalkalanır. Titrasyon çözeltisi damlalar şeklinde yeşil renk hafif kırmızı renge dönene dek suyun içerisine eklenir. İşlemlerin ardından damlaların sayısı 50 ile çarpılarak toplam alkalinite oranı tespit edilir. Her alkalite testinde kullanılan suyun pH derecesine göre damla miktarı değişkenlik göstermektedir.

Alkalinite Derecesini Artıran Durumlar Nelerdir?

Alkalinite derecesini artıran durumlar:

  • Düşük alkalinite derecesini arttırmak için orantısız bikarbonat eklemek, havuz suyunun alkalinite derecesini arttırır.
  • Havuz temizliğinde sık tercih edilen kimyasallardan biri olan kalsiyum hipoklorit yani toz klor maddesinin belirlenmiş ölçülerden daha yüksek miktarda kullanılması havuz suyunun alkalinite derecesini artırır.. 

Yüksek Alkalitenin Zararları Nelerdir?

Yüksek alkalite, hem içme sularından hem de havuz sularından kaynaklı olarak insan sağlığına oldukça zararlıdır. İçme suyundan tüketilerek vücuda alınan yüksek alkalite oranı, vücudun doğal pH dengesini etkileyerek çeşitli rahatsızlıklara sebep olabilir. Havuzlarda da benzer şekilde alkalite değeri yüksek suların yeterince temizlenmemesinden kaynaklı olarak insan sağlığını tehdit eden pek çok cilt rahatsızlığına neden olabilir. Ayrıca havuzların kullanım ömrü de kireçlenme ve  derzlerin dökülmesi gibi durumlar sonucu  kısalabilir. 

Alkalinite Derecesini Düşüren Durumlar Nelerdir?

Alkalinite derecesini düşüren durumlar:

  • Havuz suyunu temizlemek için kullanılan kimyasallardaki asit oranının fazla olması, havuz suyunun alkalinite derecesini düşürür.
  • Havuzun pH değeri ölçülmeden kimyasal kullanılırsa havuz suyundaki alkalinite derecesi düşer. 

Havuz Suyunda Alkalite Değeri Kaç Olmalıdır?

Havuz suyunda ortalama alkalite değeri 80 ila 120 ppm arasıdır. Bahsedilen değerlerin altında bir alkalite oranı mevcut ise sudaki asidik özellikler daha baskın olur, bahsedilen değerin üstündeki alkalite oranında ise suyun bazik özelliği daha baskın olur. Genellikle açık, kapalı, olimpik, yarı olimpik gibi havuz türleri için 80-120 arası pp değeri geçerlidir. Süs havuzları ve ayak havuzları gibi yüzme sporu gerçekleştirilmeyen havuzlarda alkalite değeri daha düşük tutulabilir. 

Havuz Alkalite Değeri Çok Yüksek Olursa Ne Olur?

Havuz suyundaki alkalite değerinin yüksek olması durumunda, pH seviyesini düzenlemek için daha fazla asit eklenmesi gerekir. pH değeri yüksek alkalite oranı olan havuz sularında belirli noktaya kadar direnç gösterse de bir müddet sonra tekrar eski değerine gelir. Yüksek pH değeri de havuz suyunda kullanılan dezenfekte ve klor oranlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Çok yüksek alkalite değeri havuz kaplamalarına zarar vererek kireçlenmeye neden olur. Havuz suyundaki yüksek alkalitenin bir diğer etkisi ise filtre sistemlerini tıkamasıdır. Özellikle kum filtresi kullanılan havuzlarda, filtrasyon sistemi zarar görerek istenilen performansı veremeyecek duruma gelir ve havuz suyu yeterli miktarda temizlenemez.  

Havuz Bakımında Alkalite Derecesinin Önemi Nedir?

Alkalite derecesi, havuzlarda hem insan sağlığı  hem de havuz döşemelerinin korunması açısından oldukça önemlidir. Belirli periyotlarda yapılan havuz bakımı ve temizliği, havuz suyunun pH değeriyle bağlantılı olarak kullanılan kimyasalların kolaylıkla çözünebilmesini ve havuz suyunu temizlemesini sağlar. Alkalite oranı ideal rakamlardaysa pH değeri etkilenmez ve havuzu rahatlıkla dezenfektan malzemeleriyle temizlemek mümkün hale gelir. Eğer alkalite oranı olması gerekenden daha az ya da daha çok ise bu durum pH dengesini de değiştirir ve kullanılan kimyasal maddelerin işlevselliklerini yitirmesini sağlar. Böylelikle havuzlar tam anlamıyla temizlenemez ve bakteri, mikroorganizma, yosun gibi kirli maddeler oluşmaya başlar.